Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

FOLKLOR-ŞİİR VE CENANİ DÖKMECİ- YRD. DOÇ. DR. BİROL AZAR

Harput tarihi, coğrafyası, musikisi ve kendine has kültürüyle kimlikli şehirlerimizden birisidir. Bu yöre tarihin ilk dönemlerinden itibaren gerek jeopolitik konumundan gerekse kültürel kimliği/yapısıyla Türk kültür tarihinde derin izler bırakmış, yetiştirdiği pek çok şahsiyet bu kültürün ses bayraktarlığını yapmıştır. Bu şahsiyetler içerisinde Cenani Dökmeci, folklor kokan şiirleriyle akla gelen önemli isimlerden birisi olmuştur.

1927 yılında Elazığ’da dünyaya gelen Dökmeci’nin babası şehrin ilk dökme ustası olan Hacı Mehmet Efendi, annesi ise Hacı Seher Hanım’dır. İlk ve orta öğrenimini doğduğu şehir Elazığ’da tamamlayan şairimiz bir süre Ankara Hukuk Fakültesi’ne devam etmiş ancak bazı sebeplerden dolayı tahsilini yarıda bırakmak zorunda kalmıştır. Daha sonra baba mesleği olan dökmecilik ve bakırcılığa yönelen şairimiz 1948 yılında yedek subay olarak askerliğini tamamlamış vefatına kadar da baba mesleğine devam etmiştir. (Özçam 2000:145) Dökmecilik mesleğinin yanında sanata dolayısıyla şiire de dört elle sarılan şair Fikret Memişoğlu’nun çıkardığı Yeni Fırat Dergisi’nde çalışmıştır. Mahalli basının yanı sıra Hisar, Varlık ve Türk Edebiyatı gibi tanınmış edebiyat dergilerinde de şiirleri yayınlanan şairimiz 1981 yılında geçirdiği bir kalp krizi sonucu vefat etmiştir.

 Foklor, “bir ülke ya da belirli bir bölge halkına ait maddi ve manevi alandaki kültürel ürünleri konu edinen, bunları kendine özgü yöntemleriyle derleyen, sınıflandıran, çözümleyen, yorumlayan ve son aşamada bir bireşime vardırmayı amaçlayan bir bilim” olarak tanımlanmıştır.(Örnek, 2000:159) Bir yöre halkının ortak ve yaygın davranış kalıplarını, yaşama biçimlerini,  belirli olaylar ve durumlar karşısındaki tavrını, çevresini ve dünyayı algılayışını açıklamada; geleneksel ve törensel yaşamı düzenleyen, zenginleştiren, renklendiren bir dizi beceriyi, beğeniyi, yaratıyı, töreyi, kurumu, kurumsallaşmayı göz  önüne sermede; bir ucuyla geçmişe bir ucuyla zamanımıza uzanan gelenekler, görenekler, adetler zincirini keşfedip özgün ve çağdaş yaratmalar çıkarmayı amaçlayan bu disiplinin içeriği şairimizin manifestosu gibidir.

Elazığ folkloru konusunda kesin bir otorite olan şairimizin çabası genetik yapımızı oluşturan örf-adet-gelenek-görenek ve inanmaları şiirlerinde ölümsüzleştirip gelecek kuşaklara aktarmak olarak söylenebilir. Şiirlerine bakıldığında bu husus hemen göze çarpacaktır. Onu folklor için yani halkı için yaşayan ve yaşatmaya çalışan sanat endişesi gütmeden şiirlerini kaleme alan bir sorumlu kişi olarak tanımlamak yanlış olmasa gerektir. Cenani Dökmeci’nin şiirleri folklor kokar. Onun halk edebiyatı nazım şekillerinden koşma, türkü ve semai tarzına uygun şiirlerinin yanında konusunu ve şeklini serbestçe seçtiği şiirlerinin çoğunda da halk şiirinden gelen renk ve motifler belirgindir.
……………..
http://web.firat.edu.tr/harput/sempozyum/4/19.Birol%20AZAR).pdf

1 Fırat Üniversitesi İnsani ve Sosyal Bilimler Fak. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim üThis email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

I

Kimimiz yorgunuz tavla, tımarla
Kimimiz nahırda gezer liverle  
Gelin ocaklıkta kızlar davarla  
Hoşnuduz avrattan, attan, silahtan

Biri ot verip de biri bükende
Avuç bol savurur tohum ekende
İneği moz tutup sütü dökende
Memeyi kaçıran bıcik gülüyor

II

Dağ yeşil, taş yalın su çağıl çağıl
Dağ başları ferah olur Allah’tan
Yaprak hışır hışır dal gürül gürül
Tepeler rüzgârsız olmaz essahtan

Yüksek damda kalın yorgan örtülür
Ter dudağa tevek suya sürtülür
Bıyığı terliyen dertten kurtulur
Seğirtir burnuna su tez günahtan

III

Emek verdim yârim diye
Bakır tenli gül vazoya
Döver çekiç okşar ege
Nakışlanır oya oya

Efsane dolar içimiz
Ergenekon’dan ses verir
Körüğümüz çekicimiz
Alnımızda tarih erir

IV

Dutu un ederler tokmakla
Doyulmaz yutkunup bakmakla
Dut avuç avuç hep yenilir
Dutunu bir kıvrık yaprakla

Dutunu döğülür sokuda
Oturup yenilir seküde
Dutu un olanlar anılır
Söyleni söyleni türküde

İLGİLİ İÇERİK

CUMHURİYET DÖNEMİ ŞİİRLERİ

DİVAN EDEBİYATI ŞİİRLERİ

HALK EDEBİYATI ŞİİRLERİ

CENANİ DÖKMECİ ŞİİRLERİ

 

 

Üye Girişi