LİSEEDEBİYAT.COM

İnsan ve insanı ilgilendiren herhangi bir konuda, ke­sin sonuçlara varmadan; ele alınan düşünceyi, kesin hükümler vererek değerlendirmeden; yazarın şahsî düşünce ve duygularıyla, samimiyetle ve kendisiyle söyleşi tarzında ele aldığı yazılara deneme denir.

Başlangıçta ayrı bir tür olarak değerlendirileme­yen, çoğunlukla diğer türlerle bağlantıları olduğu dü­şünülen deneme türü, zamanla kendi ölçü ve sınırla­rını ortaya koymaya başlamış, bugünse kendine özgü bir tür olarak edebî türler arasındaki yerini almıştır. Denemenin bir tür olarak edebiyatta varlığını kabul ettirmesi Montaigne'le gerçekleşmiştir.

                                             HİKAYELER

                                                       I

Ayu, gurt dilki arkadaş olmuşlar.Bir gün ayu bal,dilki horuz ,gurt da goyun getirmiş.Bu üç arkadaş akşam horuz ve goyunu yemişler,balı da sabah yiyelim demişler.Dilki gece acıkınca kalkıp balı yemiş.Gurt ile ayu sabah bakmışlar bal yok. Gurt balı sen yidin diye ayu ile çekişmiş.Ayu da ona sen yidin diye sarıyormuş

 Destan, bir ulusun hayatını yakından ilgilendiren savaş, göç vb. gibi tarih ve toplum olaylarını anlatan uzun şiirlerdir.

İki çeşit destan vardır: doğal destan, yapma destan.

Doğal Destan

Eski çağlarda ulus vicdanında derin izler bırakan tarih ve toplum olayları, yine o çağ­larda çeşitli saz şairleri tarafından parça parça söylenirdi. Ulusal destanların temeli olan bu destanlardan şu yolda yararlanılır:

 
                                Tanrım duam şu ki her şey yeniden toprak olsun
Su toprak olsun
İnsan toprak gibi duysun yeri
Ay toprak olsun
Topraktan kaçanı toprak tutsun
Gün toprak olsun
Kabirler saltanatı toprak olsun
Yazı
Kitap

Teşbihle yakınlık gösteren bir sanattır. Bilindiği gibi teşbih en az iki öğe ile yapılır. Benzeyen ve (kendisine) benzetilen. İşte benzetme bu iki öğeden sadece biri ile yapılırsa istiare meydana gelir. Mesela "Arslan asker" deyimi Teşbih-i beliğ'dir. Çünkü iki öğe ile yapılmıştır. Asker aslana benzetilmiştir. Yani asker BENZEYEN, arslan ise KENDİSİNE BENZETİLEN'dir. İşte askeri gördüğümüz zaman sadece "Arslanım dersek istiare yapmış oluruz. Çünkü yalnızca bir öğe ile benzetme yapılmıştır. Asker söylenmemiş, sadece BENZETİLEN öğe olan arslan söylenmiştir.

Kadı Burhaneddin 14. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu'da yaşamış, kadılık, vezirlik, hükümdarlık yapmış âlim ve şâir bir devlet adamıdır. Harezm'den gelerek Anadolu'ya yerleşmiş olan ailesi Oğuz asıllıdır. İlk eğitimini babasından alan Kadı Burhaneddin, daha sonra Mısır, Şam ve Halep'e giderek tahsilini ilerletmiş, daha çok fıkıh üzerinde bilgisini derinleştirmiştir. Babasının ölümünden sonra önce Eretna beyi Gıyaseddin Muhammed tarafından Kayseri kadılığına atanmış, daha sonra bu beylikte vezirlik görevini üstlenmiştir.

Yıllardır ki bir kılıcım kapalı kında,
Kimsesizlik dört yanımda bir duvar gibi;
Muzdaribim bu duvarın dış tarafında,
Şefkatine inandığım biri var gibi.

Bir çocuksam 
Kucaksız, 
Oyuncaksız; 

Bir delikanlıysam 
Atsız, 
Pusatsız 
Olabilirim... 
Bayraksız olamam! 

       Günlerden salı, aylardan ağustos ayı... Her zaman olduğu gibi oldukça rutubetli ve bunaltan bir sıcak gün… Birkaç gündür yağmur yağmadığı için hava oldukça yoğun. İnsanlar bir ufacık zerrenin peşinden koşan karıncalar gibi koşuşturup duruyorlar. Herkesin elinde birer ip, birer küçük sepet ya da karadenizlilerin dediği gibi fındık toplamaya yarayan belcek. Belcek çuvaldan ya da benzeri bezlerden yapılan fındık toplamaya yarayan bir torba.

• 2003 ÖSS TÜRKÇE SORULARI ve CEVAPLARI
• 2010 LYS SORULARI VE CEVAPLARI
• 2004 ÖSS TÜRKÇE SORULARI ve CEVAPLARI

• ÇEŞİTLİ ROMAN ÖZETLERİ
• DÜZELTME SEMBOLLERİ

Şarkı, Türk edebiyatında bestelenmek amacıyla yazılan millî bir nazım biçimi olup halk edebiyatındaki türkünün karşıtıdır.

Şekil yönünden murabba'a benzer. Çoğunlukla dört dizeli bendlerle yazılır. Ancak beş veya altı dizeli bendlerden oluşan şarkılar da vardır. Şarkıda her bendin üçüncü dizesi miyân (orta) veya miyânhâne; sonda tekrarlanan dize ise nakarat adını alır. Miyân, daha çok şarkının en güzel ve en dokunaklı dizesi olup bestenin de en önemli bölümünü oluşturur. Nakarat ise her bendin sonunda tekrarlanan ve o bendin anlamı ile yakından ilgili olan dizedir.

Sevgili öğrenciler, aşağıda gerek deneme sınavlarında gerek yazılılarda gerekse merkezi sınavlarda en çok karşımıza çıkan bilgileri derledim. Aşağıda tek bir tane bile gereksiz, ayrıntı diyebileceğimiz bilgi bulunmamaktadır. Normal ders kitaplarına çalıştıktan sonra bu altın bilgileri sınav öncesinde dikkatle okumanızı tavsiye ediyorum.

1. Mensur şiirin ilk örneklerini Servet-i Fünun döneminin en önemli sanatçılarından Halit Ziyah Uşaklıgil “Mensur Şiirler” adlı eserinde vermiştir.

2. Türk edebiyatında mensur şiir türündeki bazı eserler şunlardır:

- Halit Ziya Uşaklıgil = Mezardan Sesler.

- Mehmet Rauf = Siyah İnciler

- Yakup Kadri = Erenlerin Bağından, Okun Ucundan

- Ruşen Eşref Ünaydın = Damla Damla

- Sabahattin Kudret Aksal = Mavi

• Türkçe öğretmenliği,
• Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenliği
• Bilgi ve Belge Yönetimi

Soyundum çileye dönmemesine
Bilendim ışıktan gözyaşlarıyla

Acılar umudu buldurur bize
Bir zırha büründüm bu çağa

Türkler, 8. yüzyıldan itibaren Müslümanlığın etkisinde kalarak yeni dini kabul etmeğe başlamışlardır. Müslümanlığı önce doğudaki, Maveraünnehr yöresinde yerleşmiş bulu­nan Türkler arasında yayılması 10. yüzyılda gerçekleşebilmiştir. 9. yüzyılın ortalarında Horasan’da Samanoğulları Devletinin kurulduğunu biliyoruz. Bu devleti yöneten hükümdar ailesi, bir Türk ailesi olduğu izlenimini yaratacak ölçüde Horasan'da, Maveraünnehr'de Türklerle iş ve güç birliği yapmış, ordusunda daha çok Türkler'e yer vermiştir. Samanoğulları halkının çoğunun Türk olduğunu ancak, resmi dil olarak Arapça ve Farsçayı kullandıklarını biliyoruz. Nitekim 10. yüzyılın ortalarında kurularak 12. yüzyılın sonlarına kadar Egemenliğini sürdürmüş olan Gazneliler'de sarayın ve ordunun kullandığı dil Türkçe olmakla birlikte resmi dil gene Arapçadır.

Şivekârın olmuşum, dilimden düşmez ismin
Mihenge vurdum seni dünya'ya değer cismin
Şems'i bile söndürür gözden içre şol resmin
------Müptelâyım ben sana, 'yâr' demeye gelmişim
------Üşüyorum sarmaşık 'sar' demeye gelmişim

 12 TÜRK EDEBİYATI İÇİN YAZILI SORULARI

• 1. DÖNEM İÇİN YAZILI SORULARI
• 2. DÖNEM İÇİN YAZILI SORULARI