LİSEEDEBİYAT.COM

Edebiyatcıların Yeni Adresi

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür
ANA SAYFA > DERS NOTLARI > 10. SINIF DİL VE ANLATIM > KANITLAYICI ANLATIM ÖRNEKLERİ

KANITLAYICI ANLATIM ÖRNEKLERİ

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 55
ZayıfMükemmel 

Bu Konuyu Facebook Profilinde Paylaş

 

Şiirde Anlamı Yakalamak

 

Şiir yazan, şiir üzerine düşünen bazı arkadaşlara beğendiğim şairlerin şiirlerinden ara sıra okurum. Bazen de onlara dergilerde yayınlanan şiirlerimi göstererek onları nasıl bulduklarını sorarım. Aldığım eleştirilerin tama­mına yakını, kullanılan sözcüklerin bildiğimiz, günlük yaşamda çokça kullandığımız sözcükler olduğu üzerine­dir. Bir de imge bakımından eleştiriye uğrarım. "İmge hemen hemen yok gibi şiirlerinde." diyordu birisi. İmgenin ne olduğuna, şiirin asıl hammaddesinin ne olduğu konusuna daha sonra değineceğim. Önce, şu bilinen, çokça kullanılan ya da aynı sözcüklerin geçmişte şairlerce zaten kullanıldığı konusuna gelelim.

Bir şiirde kullanılan sözcüklerin, günlük yaşamda çok kullanılan, yaygın sözcükler oluşu bir zayıflık mıdır? Ben buna katılmıyorum. Yunus Emre, Pir sultan Abdal, Karacaoğlan, Âşık Veysel bugüne kadar gündemde kalabilmişse halkın dilini kullandıkları içindir. Şair uzaydan gelmediğine göre verili dili kullanmak durumundadır. Bu dilin içindeki sözcüklerin az kullanılanı ile iyi şiir, çok kullanılanı ile kötü şiir oluşur savı; bütünü göz ardı eden, anlamı rastlantıya bırakan görüşler için geçerli olabilir. Bunun da nasıl bir şiir olduğu, halen tartışma konusudur.

Aslında, bilinen, çok kullanılan yaygın sözcüklerle yeni anlamlara ulaşmak bir ustalıktır. Çünkü şiir, kendi­sini oluşturan sözcüklerin, dizelerin matematik bir toplamı değil, sentezidir. Ve bütün, yani şiir burada kendisini oluşturan sözcükleri aşmış, farklılaşmış, yeni bir senteze ulaşmıştır. Yaygın, anlaşılır sözcükler kullanarak, o za­mana kadar duyulmamış, düşünülmemiş anlamlara ulaşacak, hatta "usu allak bullak" edeceksiniz. Şiir de bu de­ğil midir ve bu da bir imge değil midir?

Kimyada belli elementlerden söz edilir. Ve sayıları bellidir. Ama bu bilinen elementlerin değişik kombinasyonları ile binlerce, yüz binlerce madde meydana getirilir. Kimse zembille yeni element indirmez gökten. Önem­li olan bu elementlerin formüle edilişinin değişik olmasıdır. Bu elementlerin yeni oluşumda katkıları olmakla bir­likte, artık kendileri yoktur, onlardan farklı bir ürün vardır ortada. En basit örnek H2O yani su. 1 birim hidrojen, 2 birim oksijenden oluşur. Ama su, ne hidrojen ne de oksijendir artık. O şimdi sudur, kardır, buzdur vs.dir. 2 birim yerine 3 birim oksijen olsa su değil, başka madde oluşur. Değişik birimlerdeki elementlerin katılımı ile binlerce madde oluşur ve oluşan her madde kendilerini oluşturan elementlerin basit bir toplamı değil, onları aşan, bam­başka bir maddedir. İşte şiirde de aynı durum söz konusudur ve şiir, kendisini oluşturan sözcük ve dizelerden bambaşka bir duyuşu ifade eder.

Şiire giren her sözcük, bilinen sözlük anlamından sıyrılır, kendini bütünün anlamını oluşturmak için feda eder. Yani öldürür. Sözcük artık bütünün emrindedir, onun hizmetindedir. Sözcüklerin bu kendilerini feda ederek öldürmeleri, şiirin doğuş aşamasıdır. Şiir tamamlandıktan ve anlamını bulduktan sonra geriye dönüş başlar. Ye­ni oluşan bütünün anlamı tek tek sözcüklere dokunarak onlara hayat verir ve sözcükler birer birer uyanır. Ne var ki, her sözcük eski benliğini kaybetmiş, bütünün verdiği kimliği kuşanmıştır. Ama bundan memnundurlar. Çün­kü kendilerini feda ederlerken daha büyük bir anlama hizmet ettiklerinin farkındadırlar. Ve bu yeni anlama ka­vuşmak, bütünün kimliğini taşımak yani şiir olmak sözcüğün ödülüdür, cennetidir!

Sadece sözcükler değil, şiiri oluşturan her şey; noktası, virgülü, ses, ölçü, ritm vs. bütüne hizmet eder. Şiir bu anlamda T.S.Eliot'un da belirttiği şekilde "Tanrı ile aynı titreşimi (resonce) yaşadığı kusursuz psikolojik denge anlarının dil ortamındaki sembolüdür."

Coşkun Karabulut

 

 

 

 

 

 


 

Cumartesi, 22 Ekim 2011 21:03 tarihinde güncellendi  
ANA SAYFA > DERS NOTLARI > 10. SINIF DİL VE ANLATIM > KANITLAYICI ANLATIM ÖRNEKLERİ