Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

HİSAR DERGİSİ

1950–1980 yılları arasında Ankara'da yayımlanan aylık fikir ve sanat dergisi.

16 Mart 1950 tarihinde çıkmaya başla­yan derginin Ocak 1957'de yayımına ara verilmiş, 1964 yılı başında yeniden çıkma­ya başlayıp 1980 yılı sonuna kadar devam etmiştir. Kurucuları arasında Munis Faik Ozan soy, İlhan Geçer, Mehmet Çınarlı, Güntekin Sâmanoğlu, Mustafa Necati Karaer, Yahya Benekay, Fikret Sezgin, Ha­san İzzet Arolat ve Osman Fehmi Özçelik bulunmakla beraber yönetimi Mehmet Çınarlı'nın üzerinde kalmış ve dergi fiilen onun tarafından çıkarılmıştır.

Hisar'ın ilk sayılarında derginin çıkış amacını ortaya koyan herhangi bir açıkla­maya rastlanmaz. Yıllar sonra bir radyo programı vesilesiyle yaptıkları konuşma­da kurucular, kendilerini bir araya getirip dergi çıkarmaya yönelten şu ilkeleri açık­lamışlardır:

1. Sanat bağımsız olmalı, ya­zar kalemini herhangi bir ideolojinin emri­ne vermemelidir. Sanatçı çevresiyle, için­de yaşadığı toplumun dertleri ve mese­leleriyle ilgilenirken peşin hükümlere ve belli kalıplara bağlı kalmamalı, serbest olarak hareket etmelidir.

2. Sanat eseri millî bir karakter taşımalı, bir milletin edebiyatı o milletin ruhunu, mizacını ve özelliklerini yansıtmalıdır.

3. Sanatta ye­nilik eskiyle bütün bağları koparıp soysuz­laşmak demek değildir; sanatçı eskiyi tek­rar etmemeli, fakat eskiden güç ve des­tek almalıdır.

4. Edebiyatın dili halkın ko­nuştuğu yaşayan Türkçedir. Türk dilinin özleşmesine ve sadeleşmesine çalışılma­lı, fakat Türkçeleşmiş, halka mal olmuş kelimeler dilden atılmamalı, dil ırkçılığı yapılmamalıdır (Hisar, y. 38–39 |Şubat-Mart I967|). Zamanla "Hisarcılar" adıyla anılan dergi mensupları, gerek açıkladık­ları bu ilkeler gerekse dergide yayımladık­ları yazı ve şiirlerle o yıllarda edebiyata büyük ölçüde hâkim olan sol ideolojiye. Batı kopyacılığına, geçmişe ait değerleri kabul etmeyen yıkıcılığa, sanatın alelade politikaya bulaşmasına, dilde tasfiyecilik ve uydurmacılığa karşı çıkmışlardır.

Ülkenin sosyal meseleleriyle ilgili maka­leler bulunmakla beraber dergide siya­sî denilebilecek yazılara yer verilmemiş, hatta kurucularının siyaset, sanat ve ede­biyat görüşleri doğrultusunda herhangi bir polemiğe de girilmemiştir. Genel ola­rak her konuda ılımlı bir yol tuttuğu söy­lenebilecek olan derginin ikinci yayımlan­ma devresinin ilk sayısında Mehmet Çı­narlı bir başyazıyla, sanatı herhangi bir siyasî ideolojinin aleti olmaktan kurtar­mayı hedef edindiklerini ifade etmiştir ("Yeniden Çıkarken", Hisar, sy. 76 |Ocak 1975|, s. 3). Özellikle Mehmet Kaplan ve Cemil Meriç’in yazıları Osmanlı tarih ve medeniyetine. Batı kültürüne dengeli ve mutedil bir bakışla derginin kültür mil­liyetçiliğine dayanan, buna karşılık siyasî ve ideolojik olmayan fikir yapısını oluştur­muştur.

Yazılarının tamamı göz önüne alınınca bir fikir ve edebiyat dergisi özelliği gös­teren Hisar'da güzel sanatların çeşitli meselelerine, plastik sanatlara, mûsiki bahislerine, sahne sanatlarına dair yazı ve tenkitlere de yer verilmiştir. İlmî araş­tırma ve inceleme makaleleri bulunmak­la beraber daha çok yorum ve deneme tarzı yazılar ağırlıktadır. Yerli ve yabancı tiyatrolarla ilgili tenkit ve tanıtma yazılarıyla oyunlar üzerine aktüel kritikler Halit Fahri Ozansoy, Ömer Atila. Metin And. Ergun Sav ve Turgut Özakman tarafın­dan kaleme alınmıştır. Hemen her sayı­da Mehmet Çınarlı, Mehmet Kaplan ve Gültekin Sâmanoğlu'nun sanat ve edebi­yatla toplum, devlet ve siyaset ilişkilerini ele alan yazıları bulunmaktadır. Mehmet Kaplan ayrıca Ruhi Çınar takma adıyla felsefî, Osman Okatan takma adıyla da siyasî denemeler yazmıştır. Dil konusun­da dergide aşırı tasfiyeciliğe karşı açık bir tavır ortaya konmuş, yazarlarının çoğu yanlış kelimeler ve sadeleşme gibi mese­lelerde fikirlerini belirtmişlerdir. Ayrıca konuyla ilgili olarak Faruk K. Timurtaş'ın bir seri yazısı vardır. Genellikle yeni ede­biyat dönemiyle ilgili tenkit, değerlendir­me ve araştırmaların yer aldığı dergide divan şiiri üzerine Rüştü Şardağ yazılar kaleme almıştır. Cemil Meriç de yazı ha­yatına ilk defa Hisarda "Hint ve Batı" ad­lı seri yazılarla başlamış (sy. 42, Haziran 1967), daha sonra "Fildişi Kule’den" baş­lıklı denemeleriyle devam etmiştir.

Dergide edebî metin olarak bazı hikâye­lere karşılık pek çok şiir yer almıştır. Da­ha önce şöhret kazanmış şairlerin yanı sı­ra Hisar dergisinde birçok yeni şair yetiş­miştir. Herhangi bir şekil ve tarza bağlı kalmaksızın muhteva olarak millî kültür çerçevesinde ve estetik değeri ön planda tutan şiirler dikkati çeker. Bazı tenkitçi ve edebiyat tarihçileri, bu şiirlerin ortak özelliklerini dikkate alarak "Hisar şairle­ri" adı verilen bir grubun varlığını benim­semiştir (derginin 25. yılı münasebetiy­le kadrosunda yer almış 422 şairin liste­si için bk. "Hisar'da Şiiri Çıkan Şairler", Hisar, sy. 213 [Haziran 1975], s. 30–32). Hisar'da Arif Nihat Asya. Munis Faik Ozansoy. Yusuf Mardin, Bekir Sıtkı Erdo­ğan ve Mehmet Çınarlı genel olarak aruz­la, diğer şairler hece vezniyle ve serbest vezinle şiirler yazmışlardır.

14 Nisan 1980 tarihinde Kültür Bakan­lığı. Aydınlar Ocağı ve Türkiye Yazarlar Birliği'nin ortaklaşa tertip ettiği bir top­lantıda derginin kuruluşunun 30. yılı kut­lanmıştır. 1957–1964 yıllarındaki ara ver­me dışında yayımlandığı otuz yıl boyunca şeklini ve sayfa düzenini hemen hiç değiş­tirmeyen Hisar Aralık 1980 tarihli 277. sayısıyla yayımına son vermiştir. Hisar dergisinin çoğu şiir kitabı olmak üzere hi­kâye, roman, tiyatro ve incelemelerden meydana gelen yirmi dokuz kitaplık bir yayını da olmuştur.

Türkiye'nin önde gelen fikir ve sanat adamlarından birçoğunu sayfalarında bir araya getiren Hisar dergisi gençlere de rehber ve destek olmuş. Türk edebiyatı­na birçok yeni imza kazandırmıştır. Hisar'ın yayım hayatı boyunca yazı kadro­sunda kurucu ve yöneticilerin yanı sıra 500'den fazla isim yer almıştır. Bunlar­dan Orhan Seyfi Orhon, Necmettin Halil Onan. Ziya Osman Saba, Halide Nusret Zorlutuna, Ahmet Muhip Dranas, Cahit Külebi, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Osman Atilâ. Nüzhet Erman, Feyzi Halıcı, Şinasi Özdenoğlu, Nurettin Özdemir, Ahmet Tufan Şentürk, Hamit Macit Selekler, Ümit Yaşar Oğuzcan, Sedat Ümran, Rıza Polat Akkoyunlu, İsmail Gerçeksöz, Yavuz Bü­lent Bakiler. Ayla Oral, Türkân İldeniz, Coşkun Ertepınar, Talât Sait Halman, İbrahim Minnetoğlu, Mehmet Zeki Akdağ, Ali Naili Erdem, Kerim Aydın Erdem, Yıl­maz Aybar, Necdet Bingöl. Ayhan Kırdar Bahattin Karakoç, Mustafa Miyasoğlu, Beşir Ayvazoğlu ve Muhsin İlyas Subaşı, şiirleriyle: Memduh Şevket Esendal, Tarık Buğra. Faik Baysal, Emine Işınsu, Muhtar Tevfikoğlu, Şevket Bulut ve Mustafa Kutlu hikâyeleriyle; Remzi Oğuz Arık, Malik Aksel, Suut Kemal Yetkin, Orhan Şaik Gökyay. Selâhattin Batu. Mehmet Önder, Yusuf Mardin, Feyzi Halıcı. Cahit Okurer Ahmet Kabaklı. Enver Behnan Şapolyo Cahit Tanyol. Yahya Akengin. Nurettin sevin. M. Şakir Ülkütaşır. Erol Güngör. Mehmet Çavuşoğlu. Necmettin Hacıeminoğlu Reha Oğuz Türkan, Sabahattin Engin, İnci Enginün, Necmettin'Turinay, Abdullah Uçman, Durali Yılmaz ve M. Halistin Kukul deneme, inceleme ve eleştiri tarzındaki yazılarıyla dergide yer almışlardır.


BİBLİYOGRAFYA:

Ahmet Kabaklı. Türk Edebiyatı, İstanbul III, 578–579; Erdal Doğan. Edebiyatımızda Dergiler, İstanbul 1997, s. 47–48; Rıdvan Çongur Radyoda Hisar Saati", Hisar, sy. 38–39, Ankara 1967, s. 16–18; a.mlf. "Millî Edebiyatın Bir Hisar", Tercüman, İstanbul 30 Mart 1980 Yaşar Yorulmaz - Necmettin Türinay. "Dergilerimiz 3: Hisar", Ortadoğu, İstanbul 9–10 1975; Mustafa Necati Karaer. "Hisar 30 Doldururken", Hisar, sy. 263, Ankara 19 3–5; Sevinç Çokum. "Hisar Veda Ederse", Edebiyatı, sy. 88, İstanbul 1981, s. 14–1 Necmettin Türinay. "Hisar Tecrübesi", Milli eğitim ve kültür ve Kültür, sy. 9, Ankara 1981, s. 93–95; Mehmet Çınarlı. "1950 Sonrası Türk Şiiri. Hisarcılar". Kırağı, sy. 20, Adana 1996, s. 8–10:Mehmet Çınarlı. "Hisar", TDEA, IV, 242–2441 bk. Hisarın 25 ve 30. yıldönümü sayılarındaki |sy. 210, Mart 1975; sy. 270. Mayıs 1980| yazılar).   


Mehmet Çınarlı, İslam Ans. TDV, 18. cilt

Üye Girişi