LİSEEDEBİYAT.COM

Bu Konuyu Facebook Profilinde Paylaş

Her iki yazı türünün de kaynağı kişilerin yaşamı, başın­dan geçenlerdir. Ancak anı, söz konusu kişinin hayatı­nın belli bir kısmını, biyografi ise kişinin hayatının ta­mamını konu alır.

Anıda anlatıcı, "ben"dir, yani olaylar birinci kişinin ağ­zından aktarılır. Biyografide anlatıcı, "o"dur, yani olay­lar üçüncü kişinin ağzından verilir.

Anıda anlatan ve yaşayan aynı kişi olduğundan samimi bir üslup vardır. Dolayısıyla anıda öznellik hâkimdir. Biyografide yaşayan ve yazan farklı kişilerdir, bu yüz­den nesnel ve resmî bir üslup kullanılır.

Yıllar önce bir gazetede çalışıyordum. Ancak maaşım oldukça düşüktü, ihtiyaçlarıma yetmiyordu aldığım pa­ra. Sonunda müdür beyin odasına çıkmaya karar ver­dim. Müdür beye: "Komik yazılar yazdığım için mi ba­na komik bir maaş veriyorsunuz?" dedim. Müdür bey gülerek: "Gereğini düşünürüz." dedi. "Maaşımda yükselme olacak mı?" dedim. "Olacak, olacak..." dedi. Bir hafta sonra odamı değiştirdiler. Üst kattaki bir odaya yerleştim. O şekilde bir yükselme gerçekleşti hayatımda! Hatta müdür bey bana: "Sen beni güldürdün Allah’da seni güldürsün!" dedi. Yani işi Allah'a havale etmiş.

Bu metin, anı türünün özelliklerini taşımaktadır. Metin­de olaylar, birinci ağızdan verilmiştir. Yani metne "ben anlatıcı" hâkimdir. Metnin samimi ve öznel bir anlatımı var. Ayrıca metin, yazarın hayatının bir kesitini aktar­mıştır. Bu kesitin mizahi yönleri de vardır.

Bir gezisinde, Kolordu binasının kapısından aslan ya­pılı bir Mehmetçik gördü. Çağırdı ve güler yüzle sordu:

- Sen güreş bilir misin?

Yanındakilerden en kuvvetli görünenlerle Mehmetçiği güreştirdi. Genç asker, her zaman üstün geliyordu. Çok neşelendi, ayağa fırladı.

Ceketini çıkarıp Mehmet'e ense tuttu:

- Haydi, bir de benimle güreş!

Katıksız ve temiz Anadolu çocuğu, Ata'sının yüzüne hayranlıkla baktı:

- Atam, dedi. Senin sırtını yedi düvel yere getiremedi. Bir Mehmet mi bu işi başarır?

Gözleri doldu.

Bu metin de anının değil, biyografinin özelliklerini taşı­maktadır. Bu metinde Atatürk'ün yaşamından bir kesit III. kişinin ağzından aktarılmıştır.

11.sınıf Dil ve Anlatım Çoşku Yayınları (Kitap güzel hazırlanmış. Tavsiye ederim.)