Kullanıcı Oyu: 3 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

Her bölümü, yani her kıt'ası altışar mısralık nazım şekline müseddes denir. Her altılığın ilk dörder mısraı kendi aralarında; beşinci mısra beşincilerle, altıncı mısra da altıncılarla kafiyelenir. Bazen de beşinci, ve altıncı mısralar hep birbirleriyle kafiyelenir. Eğer beşinci ve altıncı mısralar her altılıkta değiştirilmeden, yani tüm sözcükleri olduğu gibi tekrarlanırsa, böylesi müseddes­lere tekerrürlü müseddes denir.

Müseddes, murabba' ve muhammesten sonra edebiyatımızda en çok kullanılan musammatlardandır. Pek çok şairin divanında en azından bir müseddes bulunur. Birden çok müseddes yazan şairlerden XVI. yüzyılda Hayreti (ölm. 1534-35), Fuzulî (ölm. 1556) ve Nev’î (ölm. 1598-99) 2, Yalıyâ Bey (ölm. 1582) 3, Rûhî-i Bağdadî (ölm. 1605-06), 7 müseddes yazmıştır. XVII. yüzyılda Sabûhî Dede (ölm. 1647)’nin 3, Nâ’ilî (ölm. 1666) 4,  Cevrî (ölm. 1654-55) nin 7 müseddesi vardır. XVIII. yüzyıl şairlerinden Nedim (ölm. 1730), Esrâr Dede (ölm. 1797)204 2 müseddes sahibidirler. Yüzyılın sonunda Şeyh Gâlib (ölm. 1798-99)’in divanında 8 müseddesi vardır. XIX. yüzyılda Neş’et(ölm. 1807-08) 2, Hızırağazâde Said (ölm. 1836) 2 ve Enderunlu Vâsıf (ölm. 1824-25) 3, Şeref Hanım (ölm. 1861) 22 müseddes yazmışlardır

 

 

 

örnek 1.

Müseddes-i mütekerrir

aaaaaA bbbbbA cccccA

1

Nice bir mâcerâmız dostâna dâstân olsun 

Nice bir nâr-ı aşkum dûd-ı ahumdan ayân olsun 

Mekânum ayn-ı âlemden nihân-ender-nihân olsun 

Kilâb-ı kuyuna cism-i za’lfüm armağân olsun 

Ne kûyun âh ile tolsun ne kapunda figân olsun 

Beni öldür vücûdumdan ne nâm u ne nişân olsun

5

Muhabbet ehline yârun cefâsı imtihânıdur 

Ölümlü âşıka cevr okları devlet nişânıdur 

Bana Yahyâ gibi ölmek hayât-ı câvidânîdür 

Bekâ bilme fenâ âyînesini cümle fânidür 

Begüm hayr işi te’hîr etme billahi zamânıdur 

Beni öldür vücûdumdan ne nâm u ne nişân olsun 

(5 bend)    Yahyâ Bey

 

Örnek 2.

Müseddes-mütekerrir 

aaaaAA a a a a A A ccccAA 

1

Gam-ı hicrimle genc-i aşk miskiyyü’l-hıtâm olsun 

Nigîn-i la’lüni yâd etmeyen âlemde nâm olsun 

Dile câm-ı emel enduh u mihnetsüz harâm olsun 

Gamun eksilmesün peymâne-i ömrüm tamâm olsun 

Beni mahrum-ı vasl eden mest-i müdâm olsun 

Dil-i mecrûhumun kanın içenler şâdgâm olsun

6

Bugün gördüm Nedîm-i cân-güdâz-ı derd-perverdi 

Giyâh-ı kûh-ı minnetgâha dönmiş çehre-i zerdi 

Zeban çekdükçe kânûn-ı ciğerden şu’le-i derdi 

Demâdem âh edüp bu matla'-ı dilsûzı söylerdi 

Beni mahrûm-ı vasi eden mest-i müdâm olsun 

Dil-i mecrûhumun kanın içenler şâdgâm olsun 

(6 bend)    Nedim

 

örnek 3.

5. ve 6. Mısrâlar kafiyeli

aaaavy bbbbvy ccccvy 

1

Yağmaladı dün aklımı bir şûh-ı pür filen 

Mecnûn-ı deşt-i aşkı anun âhû-yı Huten 

Etrâf-ı hüsn ü anma dikkat kılınca ben 

Gördüm kenâr-ı bâğ-ı izânnda bir çemen 

Sordum bu hat' sebz-i Hutendür dedüm dedi 

Yok şerh-i piç ü tâb-ı nigâhun durur senün

7

Tutdum o san’at ile ki semt-i tecâhüli 

Çeşmi unutdı şîve-i tarz-ı tegâfüli 

Göstermedüm o mehveşe rûy-ı tekâsüli 

Derpiş edince süret-i hüsn-i te’emmüli 

Bilmem lisân-ı gamze ne fendür dedim dedi 

Gâlib zebân-ı sihr-beyânun durur senün 

(7 bend)    Gâlib

 

Örnek 4.

Son iki mısra ayrı kâfiyeii

aaaaaa bbbbvv ccccyy 

1

Menen ki kâfile-i sâlâr-ı kârbân-ı gamem 

Misâfir-i reh-i sahrâ-yı mihnet ü elemem 

Hakir bâlima mana kimseden sagınma kemem 

Fakîr-i pâdişeh-âsâ gedâ-yı muhteşemem 

Sirişk taht-ı revândur mana vu âh âlem 

Cefâ vü cevr mülâzim belâ vü derd haşem

9

Fuzuli eyledügün ahdüne vefâ kılgıl 

Yeter şikâyet edüp şerh-i mâcerâ kılgıl 

Vücûdun hedef-i nâveg-i belâ kılgıl

Kamu cefâlara sabr eyleyüp du’â kılgıl 

Kim ola dost rızâsı hemîn sana hâsıl 

Rızâ-yı dostdur asl-ı temettü' ey gâfil

(9 bend)    Fuzûlî

 

örnek 5.

aaaavv bbbbyy ccczz 

Gamzene böyle kılan hâtır-ı âşûbı esir

Kişver-i fitneyi bir tîg ile etmiş teshir

Dil-i uşşâkı eden zerre-i bîtâb u hakir

Eylemiş bârika-i hüsnüni hurşîd-nazîr

Cân u dil el çeke peyvend-i gamundan heyhât

Aşk bir zâ’ikadur derdüm ana kand-ı nebat

6

Nâ'ilî cân u gönülden sana âşık mı degül 

Da’vi-i aşk u hulûs eylese sâdık mı degül 

Mazhar-ı lutf u itâb olmağa lâyık mı degül 

Devlet ol bî-dile kûyunda gedâlık mı degül 

N'eyledi sana dil-i derd penâhı görsek 

Aşkdan özge nedür cürm ü günâhı görsek

(6 bend)    Nâ’ilî

 

Aşağıda iki örnek verilmiş ve iki şekildeki kafiyeleniş, yanlarında gösterilmiştir:

Örnek-7

Seyriyle saldı bâğe güzel ol semen-i zâr a

Enva-yi zib ü ziynet ile fasl-i nevbahâr a

Tökmüş gül üzre sünbül-i giysu-yi müşkbâr a

Yanmış ayağına yine gülberk tek nigftr a

 

Nesrine reng-i lâle nedendir dedim dedi b

Gamzem hadengi töktüğü kanındurur senin c

 

Dün subh-dem ki lâle vü nesrin salup nikab d

Gül çehresinden aldı saba perde-i hicab d

Gülzâre çıktı seyr ile ol reşk-i âfitab d

Şebnem nisar etti güneş lü'lü-i hoşab d

 

Lülü mü yoksa dürr-i Âdemdir dedim dedi b

Epscm fuzulî eşk-ı revanındırur senin c

FUZULİ

 

Örnek -8

Kiseyi kapsa dökerdi yere hep pareleri a

Ciğere işler idi tırnağının yâreleri a

Koşturur oynar idi kukla gibi fareleri a

Deliğe sokmaz idi bir gün o âvâreleri a

 

Kedimi gaflet İle fare-i idbar yedi b

Buna yandı yüreğim ah kedi, vah kedi! b

 

Ürperir tüyleri bir kere deyince mırnav ......... d

Korkudan başlar idi lerzişe bakkalla manav d

Saldırır yerdi adamı bulmaz ise başka bir av d

Yüzünü görse köpekler diyemezken hav hav d

 

Kedimi gaflet ile fare-i idbar yedi b

Buna yandı yüreğim ah kedi, vah kedi! b

 

NAMIK KEMAL

 

 

Üye Girişi