LİSEEDEBİYAT.COM

Edebiyatcıların Yeni Adresi

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür

RUBAİ

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 0
ZayıfMükemmel 
İçerik Sayfaları
RUBAİ
RUBAİ 2
Tüm Sayfalar

Bu Konuyu Facebook Profilinde Paylaş

 

RUBÂÎ

Kafiye dizilişi bakımından bir gazelin ilk iki beytini andırır. Bu yüzden rubâ-îye "dü-Beyt" (iki beyit) adı da verilir. Ancak, rubâî, beyitler hâlinde değil dörtlük esasına göre kurulmuştur. Dört mısradan ibaret, ama bütünlüğü olan bir şiirdir.

Rubâî, kendine mahsus arız kalıplarıyla yazılır. İran edebiyatından bize geç­miş bir nazım şeklidir. Rubâî vezinleri aşağıda, aruz vezni bahsinde görülecektir. Rubâî şairi, dört küçük mısra içinde bir dünya görüşünü, bir felsefî temayı ifade etmiş olmalıdır. Büyük ustalık ve fikir olgunluğu isteyen bir şekildir. Başlangıç­tan beri, hikmet, tasavvuf, felsefe konularının anlatımı için kullanılmıştır,

İran şairlerinden Ömer Hayyam ve Anadolulu Mevlâna Celâleddin en büyük rubâî şairleri sayılırlar. Bizde her dîvan şairi birer ikişer rubâî yazmıştır. Fakat Hayyam gibi sırf bu nazım şeklinde büyük şöhret kazanan Türk şairi yoktur. 17. yüzyıl şairlerinden Azmizâde Haleti; 20. yüzyılda Yahya Kemal, Cemal Yeşil, Fuat Bayramoğlu, Arif Nihat Asya, Talat Halman ve Bekir Sıtkı Erdoğan rubaileri ile de tanınmışlardır. Rubâî, diğer dörtlüklerden kalıbını ilerde göreceğimiz özel aruz vezinleriyle ayırt edilmektedir.

Rubailer

Erbâb-ı tarikata tarikat gamdır

Ashâb-ı hakikata hakikat gamdır

Tafsile ne hacet ey diî-i şûride

Fihrist-i ceride-i muhabbet gamdır.

(Azmizâde Haleti)

Rakkas bu halet senin oynunda mıdır

Âşıklarının günahı boynunda mıdır

Doymam şeb-i vashna şeb-i rûze gibi

Ey sîm-beden sabah koynunda mıdır.

(Nedim)

Çık, tayy-ı zaman et açılır her perde

Bir ömr geçir istediğin her yerde

Ben hicret edip zamanımızdan yaşadım

İstanbul'u fethettiğimiz günlerde

(Yahya Kemal Beyatlı)

Açıklama

erbâb-ı tarikat: Tarikat ehli, mutasavvıflar - ashâb-ı hakikat. Hakikat sahipleri, hakikata uyanlar - tafsil: Sözü uzatmak - dil-i şûride: Karmakarışık, sevdalı gönül - fihrist-i cerîde-i muhabbet. Muhabbet kitabının fihristi, özeti tayy-ı zaman: Za­manı aşmak, zamandan çıkmak, rakkas: Oyuncu, rakseden güzel - halet Şaşırtıcı garip hâl - şeb-i vasi: Kavuşma gecesi şeb-i Rûze: Ramazan gecesi - sim-beden: Gümüş vücutlu

AHMET KABAKLI-TÜRK EDEBİYATI



Cumartesi, 25 Şubat 2012 12:20 tarihinde güncellendi