LİSEEDEBİYAT.COM

Edebiyatcıların Yeni Adresi

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür
ANA SAYFA > DERS NOTLARI > 9. SINIF TÜRK EDEBİYATI > TÜRKÜ VE TÜRKÜ ÇEŞİTLERİ

TÜRKÜ VE TÜRKÜ ÇEŞİTLERİ

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 6
ZayıfMükemmel 

Bu Konuyu Facebook Profilinde Paylaş

TÜRKÜ VE TÜRKÜ ÇEŞİTLERİ

Türkü, türlü ezgilerle söylenen, bir anonim halk şiiri nazım biçimidir. Söyleyeni belli, kişisel halk şiiri biçimleri arasına giren türküler de vardır. Türkü, her iki bölüğe de gire­bildiğinden halk edebiyatının en zengin alanıdır.

Türkü bentleri, yapı ve sözleri bakımından iki bölümden oluşur. Birinci bölüm türkü­nün asıl sözlerinin bulunduğu bölümdür ki bent adı verilir. İkinci bölüm ise her bendin sonunda yinelenen nakarattır. Bu bölüme bağlama ya da kavuştak denir. Bentler ve kavuştaklar kendi aralarında uyaklanırlar. Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Genellikle yedili, sekizli ve on birli hece kalıpları kullanılmıştır. Türklerin konuları çok değişiktir. Aşk duyguları, günlük olaylardan etkilenmezler, savaşlardaki kahramanlıklar en güzel ve en coşkun olarak türkü biçimiyle anlatabilmektedir. Halk arasında heyecan uyandıran her olaya bir türkü yakılır. Bunlar bestelenir ve türlü yollardan yurdun her kö­şesine yayılır. Türlü bölgelerde, türlü biçimlere girer; kimi dizeler düşer, yerlerine yeni­leri eklenir Kısaca Anadolu halkı bütün acılarını ve sevinçlerini türkülere doldurur.

Türküler, ezgileri, konuları ve yapılan bakımından sınıflanabilir. Ancak söylendikleri bölgelere göre de ad alırlar: Bingöl ağzı, Urfa ağzı, Eğin ağzı gibi. Kimi tanınmış türküler de içindeki en etkili sözlerle anılır: Ayşem, Zeynebim, Fidayda, Adanalı gibi.

1. Ezgilerine Göre Türküler:

Türküler, ezgilerine göre usulsüzler ve usullüler olarak ikiye ayrılır. Usulsüzlerin divan, bozlak, koşma, hoyrat, kayabaşı, Çukurova gibi çeşitleri vardır. Bunların hepsi de uzun havalardır. Usüllü türküler, genellikle oyun havalandır. Bunlara Konya’da oturak, Urfa 'da kırık adı verilir

2. Konularına Göre Türküler:

Türkülerin, konu bakımından çok çeşitli sınıflamaları yapılmıştır. Türkülerdeki belli başlı konular göz önüne alınarak şöylece sınırlanabilir:

a) Ninniler

b) Çocuk Türküleri

c) Doğa Türküleri

d) Aşk Türküleri

e) Kahramanlık ve Askerlik Türküleri

f) Tören Türküleri

g) İş Türküleri

h)Karşılıklı Türküler

i) Ölüm Türküleri (Ağıtlar)

j) Oyun Türküleri

3. Yapılarına Göre Türküler:

Türküler bentlerinin ve kavuştaklarının kümelenişi açısından çok değişik yapılarda görünürler.

(Cem DİLÇİN, örneklerle Türk Şiir Bilgisi,

TDK, Ankara 1998.)

 

 
ANA SAYFA > DERS NOTLARI > 9. SINIF TÜRK EDEBİYATI > TÜRKÜ VE TÜRKÜ ÇEŞİTLERİ